تبلیغات
نوای کوهستان - سیر تاریخی ولایت كاپیسا
 
نوای کوهستان
                                                        
درباره وبلاگ


مدیر وبلاگ : habib kohistani
نویسندگان
نظرسنجی
افغانستان در چه نوع نظامی عدالت وصلح را تمثل خواهد کرد







آمار وبلاگ
  • کل بازدید :
  • بازدید امروز :
  • بازدید دیروز :
  • بازدید این ماه :
  • بازدید ماه قبل :
  • تعداد نویسندگان :
  • تعداد کل پست ها :
  • آخرین بازدید :
  • آخرین بروز رسانی :
.

com/pivot?cy=lt&at=un&id=1297036692710289920&map=F" target="_blank">

آپلود نامحدود عکس و فایل

آپلود عکس


onary code Bahar-20.com -->

كد تقویم

Best Cod Music

سه شنبه 13 دی 1390 :: نویسنده : habib kohistani

 

ولایت باستانی كاپیسا كه مركز آن محمودراقی گفته می شود از جانب شمال و شرق به ولایت پروان و پنجشیر، از طرف غرب به ولایت پروان و از جنوب به ولایات كابل و لغمان پیوسته است. این ولایت از نظر جغرافیایی جلگه حاصلخیز و فراخ و مستطیل شكل بوده است




ولایت باستانی كاپیسا كه مركز آن محمودراقی گفته می شود از جانب شمال و شرق به ولایت پروان و پنجشیر، از طرف غرب به ولایت پروان و از جنوب به ولایات كابل و لغمان پیوسته است. این ولایت از نظر جغرافیایی جلگه حاصلخیز و فراخ و مستطیل شكل بوده است كه از شمال تا جنوب یك صد كیلومتر و از شرق تا غرب آن پنجاه كیلومتر وسعت داشته است. این ساحه ناحیه یی بین كنر و هندوكش را در برگرفته شامل حوزة كوهدامن، كوهستان، بگرام، تگاب، نجراب و... مربوطات آنها بوده است.
كاپیسا نظر به موقعیت جغرافیایی خود راه عمده هندوكش و معبر بزرگ و با اعتبار دینی و تجارتی بین هند و باختر را حایز بوده است. درین جلگة پهناور نقاط تاریخی وجود دارد كه كم وبیش در نتیجه حفریات مستقیم و غیر مستقیم از آنها آثار مهمی به دست آمده است.
گذشته از آن در اغلب نقاط این ناحیه مثلاً در پیتاوه، استرغچ، خم زرگر، برج عبدالله (صیاد) كوه توپ، نجراب و... آثار معتبری روی خاك دیده می شود.
ساحة وسیع و زیبای كاپیسا در تاریخ مدنیت قبل از اسلام، افغانستان از دیدگاه آیین و سنن كهن و از نظر صنعت، تجارت و سیاست مقام شامخی داشته مركز آن (بگرام) از قرن دوم قبل از میلاد تا اواخر قرن هفتم میلادی برای مدت هزار سال پایتخت افغانستان آن روز بوده است.
باید گفت كه در بسا از منابع تاریخی مركز كاپیسا (بگرام) نیز به نام كاپیسی (كاپیشی، كی-پن) یاد شده است. چنانكه زایر چینی هیوان تسنگ پایتخت كاپیسا را (كا-پی-شی) گفته محیط آن را ده لی (دومیل) تخمین كرده است. فوشه دانشمند فرانسوی آن را با بگرام یكی می داند. طبق نظر این محقق و دیگر مؤرخان بگرام (كاپیسی) تا سال 792 یا 93 میلادی پایتخت كابلشاهان بوده است و در سه قرن اول مسیحی كوشانیان در كاپیسا استقرار داشته اند. در عصر كانیشكای كبیر كه بگرام (كاپیسی) پایتخت امپراتوری او بود از نگاه صنعت گریكو بودیك ترقی زیاد داشته است، در قرن دهم میلادی آنگاه كه این منطقه مربوط و موسوم به سلطنت كابل بود چینایی ها آن را تسان یا (كی-پن) گفته اند.
هیوان تسنگ وقتی كه به این شهر رسید با شاه كوشانی كاپیسا ملاقات كرد وی در نوشته های خود می نویسد كه در این ناحیه یكصد معبد و شش هزار راهب بودایی زندگی می كرد معبد بودایی شابهار (شیبر) یعنی معبد شاهی و آبدات بودایی در اثر حملة اعراب ویران گردید. معبد (شالوكیه) معبد یرغمل های چینی نیز در جوار شهر بگرام قرار داشت و زایر چینی یك ماه در آن اقامت گزیده است. اسپهای كاپیسایی در آن زمان در دربار چینی معروف بود.
نسبت موقعیت بهتر كاپیسا اسكندر مقدونی پس از فتح هرات و اراكوزیا وارد (كوهن) یعنی كابل شده از كابل بودایی در شیوه كی گذشته به مقام بگرام متوقف گردید و آنجا اسكندریة قفقاز را اعمار كرد.
هیوان تسنگ هم به سیاحت و بازدید كاپیسا اكتفا كرده وارد كابل نشده است.
فلسفة نامگذاری كاپیسا
از اینكه كاپیسا را به نام (شهر شاهی) یاد كرده اند می توان آن را چنین تحلیل كرد: كلمة كاپیسا، كاویسا، كاوویسا متشكل است از "كاو" به معنای شاه مثلاً در كلمة كوی كواتا یعنی كیقباد (شاه قباد) و در كلمه كاوی هوسی را یعنی كیخسرو "شاه خسرو" و جزؤ دومش "ویسا" یا "ویسه" به معنی قریه، ده، شهرك و ناحیه است. چه در دورة اوستایی واژه های "گرامه" و "ویسه" در تقسیمات ولایات بخش های ویژة را احتوا می كرده است، بنابر این همانگونه كه بگرام "بگ+ رام" شهر یوغه، شهر ایزد و شهر بزرگ تحلیل گردیده است، كاویسا- كاپیسا شهر شاهی را افاده می كند.
شهرها و شهرك های كاپیسا
اله سای: ناحیه یی است در شمال شرق تگاب و در قسمت شرق نجراب میان كوه های اسكین و اشپین، و آن یك درة برف گیر، سرسبز و شاداب است. آب و هوای اله سای در تابستان معتدل و در زمستان سرد می باشد. برف ها در اراضی دامنة كوه ها در آنجا تا اوایل بهار آب می گردد، اما در كوه ها آب شدن برف ها تا ماه ثور و جوزا دوام می كند. در دهكة اسكین چشمه یی است بنام "بابا" و در قریة سنگ چرخ در اله سای مخروبه یی است كه هویت تاریخی آن تا هنوز معلوم نشده است در وجه تسمیة آن باید گفت، اله سای مركب است از "اله" به معنای كبود و ازرق و "سای" به مفهوم ساییدگی یا نشیبی چون در نشیبی های سایة كوه ها در اوایل بهار، زمین های برف رفته ازرق و كبود نما می شود از این جهت آن ناحیه را اله سای گفته اند.
همچنان گویند "اله" اصلاً "الا" به فتح اول بود و آن مربوط است به كلمه "الینا" نام یكی از قبایل در شمال نورستان، مثلاً در كلمه های الینگار، الیشنگ و همینگونه الاسای یعنی محل و مسكن الیناها.
تگاب
درة سرسبزی است كه در بین یك رشته كوه های سلسله هندوكش قرار دارد. تگاب از كابل 120 كیلومتر و از چاریكار مركز ولایت پروان 66 كیلومتر فاصله دارد. درة اله سای و بدراو "بدرآب" در آن ساجه معروف است. پیشة اهالی تگاب پرورش درخت انار بوده است، محصولات عمدة آن انارشیرین، ترش، دانه دار و بی دانه می باشد.
وجه تسمیة تگاب
واژه تگاب متشكل از دو عنصر "تك، تگ+آب" است، عنصر اول "تك،تگ" به معنای تحت وزیر است، مثلاً در تگ آب، تگ چاه، همچنان این عنصر به معنای رفتار است، چون تیزتك و نیز این عنصر به معنای "یك" می باشد، مانند: تك شماره، تك فروشی و...
از آنجایی كه در درة تگاب یك دریا از شمال به جنوب در جریان است می توان گفت كه تگاب به معنای یك دریا یا یك آب می باشد.
با مراجعه به قاموس جغرافیایی افغانستان دیده می شود كه در "جلد1، ص 399 تا آخر" از 130 تگاب نام برده شده و از جمله 120 تگاب، نام دریا، نهر، شیله بوده و تنها در 10 مورد تگاب نام ناحیه و مكان آمده است آنهم ناشی از نهر و شیله، در تگاب كاپیسا هم چندین نهر مثلاً: نهر های نجراب، بدراو "بدرآب"، اله سای باهم یكجا شده دریای تگاب را مشروب ساخته و این دریا سراسر دره تگاب را سیراب می كند.
بنابراین تگاب یعنی درة یك آب كه چند آب درین جا "یك آب" می شود.
تگاب یعنی پایان آب آنهم نظر به آب های نجراب، بدرآب و اله سای كه در بالاتر از آن به حیث چند آب در جریان اند. همچنان تگاب را به معنای درة پرآب نیز تعریف كرده اند البته "تگ" در اینجا به معنای رفتار است یعنی درة دارای جریان آب یا دارای آب روان.
درة فرخشاه
درة فرخشاه یكی از دره های معروف نجراب است، در وجه تسمیه اش دو نظر وجود دارد:
یكی آنكه این دره ارتباط داده می شود به شهاب الدین فرخشاه منسوب به فرقه نقشبندیه كه نسب اش را به حضرت عمرفاروق رسانیده اند و او را از همان دودمان دانند، مزار وی هم در آنجا است.
دوم آنكه یكی از فرزندان بهرامشاه را به نام فرخشاه یاد كرده و نام دره را به نام وی نسبت دهند البته دیگر فرزندان وی نیز عبارت بودند از: خشروشاه، منصور شاه، زاولشاه، دولتشاه، مسعود شاه، احمدشاه و علیشاه.





نوع مطلب :
برچسب ها :






 
   

تعبیر خواب آنلاین

تعبیر خواب


استخاره آنلاین با قرآن کریم

فال امروز